Τῇ ΚΖ´ τοῦ αὐτοῦ μηνός, μνήμη τοῦ ἁγίου ἐνδόξου μεγαλομάρτυρος καὶ ἰαματικοῦ Παντελεήμονος.
Στίχοι.
Γαλακτόμικτον, Μάρτυς, αἷμα σῆς κάρας,Διʼ ἣν ὑδατόμικτον ὁ Χριστὸς χέει.
Φάσγανον ἑβδομάτῃ λάχεν εἰκάδι Παντελεήμων.
Οὗτος ὁ Ἅγιος ἥτο κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ βασιλέως Μαξιμιανοῦ ἐν ἔτει τδ΄(304), καταγόμενος ἀπὸ τὴν πόλιν τῆς Νικομηδείας, υἱὸς πατρὸς μὲν Ἕλληνος, Εὐστοργίου ὀνομαζομένου, μητρὸς δὲ, ἐκ προγόνων οὔσης Χρστιανῆς, καλουμένης Εὐβούλης.
Ἔμαθε τὴν μὲν τῶν σωμάτων ἰατρικὴν τέχνην ἀπὸ τινα Εὐφρόσυνον, ὅστις εἶχε δόξαν καὶ φήμην μεγαλωτάτην καὶ ἐφαίνετο ὅτι ἔφθασεν εἰς τὸ ἄκρον τῆς ἰατρικῆς, τὴν δὲ τῆς ψυχῆς καὶ κατὰ Χριστὸν ἰατρικὴν ἔμαθεν ἀπὸ τὸν ἅγιον Ἑρμόλαον, τὸν ἱερέα τῆς ἐν Νικομηδείᾳ Ἐκκλησίας (...). Διὰ μέσου δὲ τῆς κατὰ Χριστὸν ἰατρικῆς ταύτης ἀνέστησεν ὁ ἅγιος ἓν παιδίον, τὸ ὁποῖον ἐδαγκάσθη ἀπὸ ἔχιδναν καὶ ἦτο κάτω πεσμένον νεκρόν, ἐπικαλεσθεὶς μόνον τὸ τοῦ Χριστοῦ ὄνομα. Ὅθεν ἐβαπτίσθη ἀπὸ τὸν ῥηθέντα ἅγιον Ἑρμόλαον καὶ ὠδηγήθη εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν. Ὁ δὲ τρόπος τοῦ μαρτυρίου αὐτοῦ, ἔγεινεν οὕτω πως˙ Τυφλός τις προσελθὼν εἰς τὸν ἅγιον ἰατρεύθη, ἐρωτηθεὶς δὲ ἀπὸ τὸν βασιλέα, ποῖος τὸν ἰάτρευσεν, ἀπεκρίθη, ὅτι ὁ Παντολέων (διότι τοῦτο ἦτο τὸ πρῶτόν του ὄνομα) ἐπειδὴ καὶ ἐπεκαλέσθη τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ˙ ἐπρόσθεσε δὲ καὶ τοῦτο ὅτι καὶ αὐτὸς πιστεύει εἰς τὸν Χριστόν. Ὅθεν παρευθὺς ἐπρόσταξεν ὁ βασιλεὺς καὶ ἀπεκεφάλισαν τὸν ποτὲ τυφλόν, τὸν δὲ Παντολέοντα ἐρευνήσαντες, εὗρον καὶ ἔφερον ἐνώπιον τοῦ βασιλέως.
Καὶ ἐπειδὴ ὁ ἅγιος οὔτε μὲ κολακείας, οὔτε μὲ ἀπειλὰς ἐπείσθη νὰ ἀρνηθῇ τὴν πίστιν τοῦ Χριστοῦ, ἔδειραν αὐτὸν δυνατά, καὶ ἔκαυσαν μὲ ἀνημμένας λαμπάδας. Ἐμφανισθεὶς δὲ ὁ Κύριος εἰς τὸν ἅγιον μὲ τὸ σχῆμα Ἑρμολάου τοῦ Ἱερέως, εἶπεν εἰς αὐτόν, νὰ ἔχῃ θάρρος˙ ἀλλὰ καὶ ὅτε ἐβλήθη ὁ ἅγιος εἰς τὸν βρασμένον μόλυβδον, καὶ ὅτε ἔρριψαν αὐτὸν εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ τότε, λέγω, ἐφάνη ὁ Κύριος, ὅτι ὁμοῦ μὲ τὸν Παντελεήμονα ἐβλήθη ἐντός αὐτῶν, ὅθεν καὶ ἔμεινεν ἀβλαβὴς ἀπὸ ὅλα τὰ βάσανα. Ἔπειτα ἐδόθη εἰς τὰ θηρία, φυλαχθεὶς δὲ καὶ ἀπὸ αὐτὰ ἀβλαβής, ἐδέθη εἰς ἕνα τροχὸν καρφωμένον μὲ μαχαίρια κοπτερά, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ὑψηλὸν μέρος ἐρρίφθη εἰς τὸν κατήφορον. Μετὰ δὲ ταῦτα ἔλαβεν ὁ ἅγιος τὴν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν˙ ὅθεν προσηυχήθη, καὶ τελειωθείσης τῆς προσευχῆς, ἦλθε θεία φωνὴ ὀνομάζουσα αὐτὸν ἀντὶ Παντολέοντος Παντελεήμονα˙ ὅτε δὲ ἔμελλε νὰ ἀποκεφαλισθῇ ὁ ἅγιος, ἐξήπλωσεν ὀ δήμιος τὴν χεῖρα διὰ νὰ τὸν κτυπήσῃ μὲ τὴν σπάθην, καὶ, ὢ τοῦ θαύματος! εὐθὺς ἔλυσεν ὡς τὸ κηρίον. Ὅθεν οἱ στρατιῶται βλέποντες τὸ τοιοῦτον θαυμάσιον ἐπίστευσαν εἰς τὸν Χριστόν˙ τότε δὲ ὁ ἅγιος κλίνας θεληματικῶς τὴν κεφαλήν, ἀπεκεφαλίσθη.
Λέγουσι δέ, ὅτι ἀντὶ αἷματος, ἐξῆλθε γάλα ἀπὸ τὸν λαιμόν του, καὶ ὅτι τὸ δένδρον τῆς ἐλαίας, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο δεμένος ὁ ἅγιος, ξηρὸν πρότερον ὂν, εὐθὺς ἐβλάστησε καὶ ἐκαρποφόρησε. Τελεῖται δὲ ἡ σύναξις αὐτοῦ καὶ ἑορτὴ εἰς τὴν ἐπώνυμον αὐτοῦ Ἐκκλησίαν.
(Ἐκ τοῦ Συναξαριστοῦ τοῦ Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, Τόμος Β΄, σελ. 280-281)
