Σεβαστοί πατέρες,
Ἐντιμότατε κύριε Δήμαρχε Ὠρωπίων,
Ἀξιότιμοι κύριοι Δημοτικοί Σύμβουλοι καί ἐκπρόσωποι τῶν Ἀρχῶν,
Ἀγαπητοί μας ἀδελφοί,
Μέ ἰδιαίτερη χαρά σᾶς καλωσορίζουμε στήν ἀποψινή ἐκδήλωση τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως μας, ἡ ὁποία εἶναι ἀφιερωμένη στό πάνσεπτο πρόσωπο τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, τῆς Παναγίας μας, τῆς Μητρός τοῦ Χριστοῦ καί Μάνας ὅλων μας.
Ὅπως ὅλοι γνωρίζουμε, ἡ ἐκδήλωση αὐτή εἶχε ἀρχικῶς προγραμματισθεῖ νά πραγματοποιηθεῖ τήν Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, ἡμέρα κατά τήν ὁποία ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ τήν μνήμη τοῦ Ἁγίου Ἐθνοϊερομάρτυρος Χρυσοστόμου, Μητροπολίτου Σμύρνης, καθώς καί τῶν λοιπῶν ἁγίων Ἱεραρχῶν καί Ἐθνομαρτύρων πού συνδέθηκαν μέ τά τραγικά γεγονότα τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς. Ἡ ἀδόκητη, ὅμως, καί αἰφνίδια κοίμηση τῆς μαθήτριας Ζωῆς Ἀθανασοπούλου ὁδήγησε, ὡς ἐλάχιστη ἔνδειξη σεβασμοῦ καί συμμετοχῆς στό πένθος, στήν ἀναβολή τῆς ἐκδήλωσης. Ἡ μεταφορά της, ὅμως, στήν σημερινή ἡμέρα δέν ἀλλάζει τόν χαρακτῆρα καί τό βαθύτερο νόημά της, τό ὁποῖο παραμένει συνδεδεμένο μέ τήν μνήμη τοῦ Ἁγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης, τῶν Ἐθνομαρτύρων καί τῶν θυμάτων τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς.
Ἡ μνήμη τους φέρνει ἀναπόφευκτα στόν νοῦ μας καί τόν ξεριζωμό ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀνθρώπων ἀπό τίς πατρογονικές τους ἑστίες. Ἀνθρώπων πού ἀναγκάστηκαν μέσα σέ ἐλάχιστο χρόνο νά ἐγκαταλείψουν σπίτια καί περιουσίες, τόπους στούς ὁποίους εἶχαν ζήσει καί δημιουργήσει ἐπί γενεές, παίρνοντας μαζί τους ὅ,τι μποροῦσαν νά περισώσουν.
Μέσα, ὅμως, στά λιγοστά ὑπάρχοντα πού μπόρεσαν νά μεταφέρουν, ξεχωριστή θέση εἶχαν τά ἱερά τους. Οἱ εἰκόνες τοῦ Χριστοῦ, τῆς Παναγίας καί τῶν Ἁγίων, τά ἱερά λείψανα, τά Εὐαγγέλια, τά λειτουργικά σκεύη καί τά ἐκκλησιαστικά κειμήλια τῶν ναῶν τους. Δέν ἦταν γι’ αὐτούς ἁπλῶς πολύτιμα ἀντικείμενα ἤ ἐνθύμια μιᾶς ζωῆς πού ἄφηναν πίσω. Ἦταν ἡ πίστη τους, ἡ ἱστορία τους, ἡ μνήμη τῶν προγόνων τους, ἡ ἴδια ἡ πνευματική ταυτότητά τους.
Καί ἀνάμεσα σέ ὅλα αὐτά ξεχωριστή θέση κατεῖχε ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας.
Ἡ Παναγία ἀκολούθησε τούς πρόσφυγες στόν δύσκολο δρόμο τῆς ἐξόδου. Πέρασε μαζί τους τήν θάλασσα, ἔφθασε μαζί τους στήν νέα πατρίδα καί ἔγινε τό σημεῖο γύρω ἀπό τό ὁποῖο ξαναχτίστηκαν κοινότητες, ἐνορίες, οἰκογένειες καί ὁλόκληρες πόλεις.
Γι’ αὐτό καί σήμερα ὁλόκληρη ἡ Ἑλλάδα εἶναι κατάσπαρτη ἀπό ἱερές εἰκόνες τῆς Θεοτόκου πού διασώζουν ἀκόμη καί στά ὀνόματά τους τήν μνήμη τῶν ἀλησμόνητων πατρίδων.
Ἡ Παναγία Σουμελᾶ βρῆκε τήν νέα της στέγη στήν ὁμώνυμη Ἱερά Μονή στό ὄρος Βέρμιο τῆς Ἠμαθίας. Ἡ Παναγία ἡ Τρυφώτισσα βρίσκεται στόν Μητροπολιτικό Ναό τοῦ Ἁγίου Νικολάου Ἀλεξανδρουπόλεως. Ἡ Παναγία ἡ Ἀτταλειώτισσα στόν Ἱερό Ναό Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στόν Ταῦρο. Ἡ Παναγία «Ρόδον τό Ἀμάραντον» ἀπό τήν Προύσα στόν Ἱερό Ναό Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου Σερρῶν. Ἡ Παναγία ἡ Σουλτάνα καί ἡ Παναγία ἡ Σμυρνιά στόν Ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς Πατρῶν.
Ἡ Παναγία ἡ Ξενιά στήν ὁμώνυμη Ἱερά Μονή τοῦ Βόλου. Ἡ Παναγία τῆς Σμύρνης στόν Ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς στήν Νέα Σμύρνη. Ἡ Παναγία Ὁδηγήτρια ἀπό τά Μούγλα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας στόν Ἱερό Ναό Γενεσίου τῆς Θεοτόκου Νίκαιας. Ἡ Παναγία Ἀβασσιώτισσα στόν Ἱερό Ναό Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στόν Ἅγιο Στέφανο. Ἡ Παναγία Παραβουνιώτισσα στήν Ἐρέτρια καί ἡ Παναγία Φανερωμένη στή Νέα Ἀρτάκη Εὐβοίας.
Ἡ Παναγία Ἀτταλειώτισσα στήν Γαλήνη τῆς Νάξου. Ἡ Παναγία Βουρλιώτισσα, ἡ Παναγία τῶν Βρυούλων στόν Ἱερό Ναό Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στήν Νέα Φιλαδέλφεια. Ἡ Παναγία ἡ Ἐπίσκεψις, ἡ Θεοτόκος ἡ Γλυκοφιλούσα στό Βυζαντινό Μουσεῖο Ἀθηνῶν. Ἡ Παναγία ἡ Σαραντακκλησιώτισσα στόν Ἱερό Ναό Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τῶν Σαράντα Ἐκκλησιῶν Θεσσαλονίκης. Ἡ Παναγία Γρηγοροῦσα στόν Ἱερό Ναό τῶν Ταξιαρχῶν στήν Πλάκα καί ἡ Παναγία ἡ Ρευματοκρατοῦσα στόν Ἱερό Ναό τῆς Παναγίας Ἀχειροποιήτου Θεσσαλονίκης.
Ἡ Παναγία Φανερωμένη στήν Νέα Ἡρακλείτσα Καβάλας. Ἡ Παναγία ἡ Δαφνοκρανιώτισσα ἤ Μεγαλομάτα στόν Ἱερό Ναό Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Ἀκροβουνίου Καβάλας. Ἡ Παναγία ἡ Ἀναστενάρισσα στό Βυζαντινό Μουσεῖο Βέροιας. Ἡ Παναγία Φανερωμένη στήν Νέα Μηχανιώνα Θεσσαλονίκης. Ἡ Παναγία Γοργοεπήκοος στήν ὁμώνυμη Ἱερά Μονή τῆς Μάνδρας Ἀττικῆς καί ἡ Παναγία Προυσιώτισσα στήν ὁμώνυμη Ἱερά Μονή τῆς Εὐρυτανίας.
Ἡ Παναγία ἡ Πάντων Ἐλπίς στόν Ἱερό Ναό Ἁγίων Κωνσταντίνου καί Ἑλένης Ἱπποδρομίου Θεσσαλονίκης. Ἡ Παναγία ἡ Σηλυβριανή στόν Μητροπολιτικό Ναό τοῦ Τιμίου Προδρόμου Καβάλας. Ἡ Παναγία ἡ Κορυφινή τῶν Νέων Μουδανιῶν Χαλκιδικῆς, προερχόμενη ἀπό τήν νῆσο Καλόλιμνο τῆς Προποντίδας. Ἡ Παναγία τῆς Κυζίκου στόν Πατριαρχικό Ναό τοῦ Ἁγίου Γεωργίου στήν Κωνσταντινούπολη. Ἡ Παναγία ἡ Τριχεροῦσα στήν Νέα Κῖο Ἀργολίδος. Ἡ Παναγία ἡ Πάντων Βασίλισσα στόν Ἱερό Ναό τῆς Παναγίας Παντοβασιλίσσης στήν Ραφήνα. Ἡ Παναγία ἡ Ταυριώτισσα στόν Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Γεωργίου στόν Ταῦρο καί, τέλος, ἡ Παναγία ἡ Μικρασιάτισσα ἀπό τό Ικόνιο στήν Ἱερά Μονή Ἁγίου Νικοδήμου Γουμενίσσης.
Τριάντα δύο ὀνόματα τῆς Παναγίας· τριάντα δύο διαφορετικές ἱστορίες πίστης καί μνήμης. Ἀπό τήν Σμύρνη, τήν Προύσα, τά Βουρλά, τήν Ἀττάλεια, τά Μούγλα, τήν Κύζικο, τό Ἰκόνιο, τήν Προποντίδα καί τίς ἄλλες ἀλησμόνητες πατρίδες, οἱ ἱερές αὐτές μορφές τῆς Θεοτόκου ἔγιναν γέφυρες ἀνάμεσα στήν πατρίδα πού χάθηκε καί στή νέα πατρίδα πού ὑποδέχθηκε τούς ξεριζωμένους.
Καί ὅπου ἐγκαταστάθηκαν οἱ πρόσφυγες, μαζί τους ἐγκαταστάθηκε καί ἡ Παναγία τους. Ἔτσι ἡ Παναγία ἔγινε γιά τόν πρόσφυγα κάτι περισσότερο ἀπό μιά ἀνάμνηση τοῦ τόπου πού ἄφησε πίσω. Ἔγινε ἡ ζωντανή συνέχεια τῆς πατρίδας του. Ἔγινε ἡ Μάνα πού πῆρε μαζί του, ὅταν ἀναγκάστηκε νά ἀφήσει τά πάντα.
Δέν εἶναι, ἑπομένως, τυχαῖο ὅτι ἀπόψε ἡ μουσική, τό τραγούδι καί ὁ χορός τῶν παιδιῶν καί τῶν πολιτιστικῶν μας συλλόγων συναντῶνται κάτω ἀπό τό ὄνομα τῆς Παναγίας. Οὔτε εἶναι τυχαῖος ὁ τίτλος τοῦ ἀποψινοῦ ἀφιερώματος: «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ – Ἀπό ’Δῶ καί στό ἑξῆς Ἐσύ θά εἶσαι ἡ Μάνα μου».
Διότι αὐτό ἀκριβῶς αἰσθάνθηκε ὁ πονεμένος καί ξεριζωμένος ἄνθρωπος μπροστά στήν εἰκόνα Της: ὅταν ἔχασε τόν τόπο του, ὅταν στερήθηκε τό σπίτι του, ὅταν πολλές φορές ἔχασε ἀκόμη καί τούς δικούς τοῦ ἀνθρώπους, στράφηκε πρός Ἐκείνη καί τήν αἰσθάνθηκε περισσότερο ἀπό ποτέ ὡς Μάνα του.
Μέ αὐτές τίς σκέψεις καλωσορίζουμε ὅλους σας καί εὐχαριστοῦμε θερμά τούς πολιτιστικούς συλλόγους καί τούς φορεῖς πού συμμετέχουν, τούς καθηγητές καί τούς μαθητές τῆς Σχολῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, Παραδοσιακοῦ Τραγουδιοῦ καί Παραδοσιακῶν Ὀργάνων τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας, καθώς καί ὅλους ὅσοι ἐργάστηκαν γιά τήν προετοιμασία τῆς ἀποψινῆς βραδιᾶς.
Εὐχόμαστε ἡ μουσική, τά τραγούδια καί οἱ χοροί πού θά ἀκολουθήσουν νά μᾶς ταξιδέψουν στίς ἀλησμόνητες πατρίδες καί, κυρίως, νά μᾶς θυμίσουν ὅτι ἡ ἱστορική μνήμη παραμένει ζωντανή, ὅταν μεταδίδεται ἀπό γενιά σέ γενιά.
Καί ἡ Παναγία μας, ἡ Μάνα ὅλων μας, νά σκεπάζει καί νά προστατεύει τόν λαό μας καί ὁλόκληρο τόν κόσμο.
