Αρχιμανδρίτης Κωνσταντίνος Χαραλαμπόπουλος,
Πρωτοσύγκελλος της Ι. Μητροπόλεώς μας
Εἰς τήν ὁμάδα τῶν μαθητῶν τοῦ Κυρίου περιλαμβάνεται μεταξύ τῶν δώδεκα ὁ Πέτρος, υἱός τοῦ Ἰωνᾶ, ἁλιεύς γνωστός ἐκ τῶν εὐαγγελίων διά τόν στιγμιαῖον ἐνθουσιασμόν του, ὁ ὁποῖος ταχέως παρήρχετο. «Θαυμάσιος τύπος Γαλιλαίου, ἔχων καλάς διαθέσεις, ἐμπιστευόμενος, φίλος τῆς ἐλευθερίας, θαρραλέος ἀλλά καί εὐμετάβλητος… Ὁ Κύριος εἰσέδυσε πολύ βαθύτερον τῆς ἐπιφανείας καί ἀντελήφθη τήν ἐνδοτέραν δύναμιν καί σταθερότητα, ἡ ὁποία ὑπό τό ἀσταθές καί εὐμετάβολον ἐξωτερικόν ὑπεκρύπτετο. Πράγματι δέ δέν ἀπεδείχθη ὁ Πέτρος ἀνάξιος τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Κυρίου….» (F. Sieffert).
Ὁ Πέτρος ἐστερεῖτο ἀνωτέρας μορφώσεως (Πράξ. δ΄, 13) ἀλλά κατήχετο ὑπό πνεύματος εὐσεβείας, κατέλαβε δέ μεταξύ τῶν δώδεκα ἐξ ἀρχῆς πρωτεύουσαν θέσιν, μνημονευόμενος πρῶτος εἰς τάς δέλτους τῶν ἀποστόλων. Μετά τῶν Ἰακώβου καί Ἰωάννου, ἀποτελοῦν τόν στενώτερον κύκλον τοῦ Ἰησοῦ, εἰς ὁρισμένας δέ περιπτώσεις, ὅπως ἡ Μεταμόρφωσις καί ἡ Προσευχή ἐν Γεθσημανῇ, παρακολουθεῖ τόν Κύριον, καθ’ ὅν χρόνον ἀποκλείονται οἱ λοιποί ἐκ τῶν δώδεκα.
Ὑπό τοῦ Κυρίου ἐχαρακτηρίσθη «ὀλιγόπιστος», ὅταν ἡ πίστις του ἐκλονίσθη, προσκληθείς παρ’ Αὐτοῦ νά περιπατήσῃ ἐπί τῶν ὑδάτων (Ματθ. ιδ’ 28-34) καί «σατανάς» ὡς μή φρονῶν τά τοῦ Θεοῦ, ἀλλά τά τῶν ἀνθρώπων (Ματθ. ιστ΄ 22-23 – Μάρκ η΄, 33).
Καί ὅμως, αὐτός ὁ μαθητής ἔμελλε κατά τήν ὁμολογίαν τοῦ Κυρίου νά εἶναι ὁ θεμέλιος λίθος τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία θά ᾠκοδομεῖτο ἐπ’ αὐτοῦ (Ματθ. ιστ’18). Μετά τήν θείαν Πεντηκοστήν ἡ δράσις του ὑπῆρξεν θαυμαστή. Κήρυξε εἰς Παλαιστίνην, Ἀντιόχειαν, Γαλατία, Καππαδοκία, Βιθυνία, Πόντο καί Ἑλλάδα. Συνέγραψε δύο καθολικάς ἐπιστολάς τήν μέν πρώτη πρός τούς χριστιανούς τοῦ Πόντου, Γαλατίας, Καππαδοκίας, Ἀσίας καί Βιθυνίας τήν δέ δευτέραν πρός ὅλους τούς χριστιανούς. Μέλημά του δι’ αυτῶν ἡ στήριξις τῶν πιστῶν εἰς τάς θλίψεις πού ὑφίστανται ἐξ αἰτίας τῆς πίστεώς των εἰς τόν Χριστόν.
Ὁ Παῦλος, ὁ φοβερός διώκτης τῶν χριστιανῶν «Ἑβραῖος ἐξ Ἑβραίων, Φαρισαῖος υἱός Φαρισαίου, κατά ζῆλον διώκων τήν Ἐκκλησίαν, κατά δικαιοσύνην τήν ἐν νόμῳ γενόμενος ἄμεμπτος» (Φιλιπ. γ΄ 5,6 – Πράξ. κγ΄ 6 – Β΄ Κορινθ. ια΄, 22 – Ρωμ. ια΄, 1) φέρων τό ὄνομα Σαούλ, ἔμελλε νά φέρῃ τήν ἀλήθειαν τοῦ Εὐαγγελίου εἰς τά ἔθνη καί νά λάβῃ τήν προσωνυμίαν «Ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν», καταστάς ὁ ἐκκλησιολογικώτερος τῶν Ἀποστόλων, μετά τήν θαυμαστήν συνάντησιν μέ τόν Ἀναστάντα πρό τῶν πυλῶν τῆς Δαμασκοῦ.
Ἡ ἀνατροφή του καί ἡ παίδευσίς του ὑπῆρξεν αὐστηρῶς ραββινική καί ἑβραϊκή. Ἐσπούδασε τήν Ἰουδαϊκήν θεολογίαν, τό ὕφος του δε, ἡ θεολογική του μέθοδος καί ἡ χρῆσις τῆς Γραφῆς παρουσιάζουν αὐτόν ραββίνον τῆς πλέον αὐστηρᾶς καί ἁγνῆς ἀποχρώσεως. Κατηρτισμένος νομοδιδάσκαλος καί δεινός χειριστής τῆς ραββινικῆς διαλεκτικῆς.
«Ἡ καταπληκτική πρωτοτυπία τοῦ χαρακτῆρος τοῦ Παύλου ὀφείλεται εἰς τόν καρποφόρον συνδυασμόν δύο πνευματικῶν δυνάμεων παρ’ αὐτῷ, αἵτινες σπανίως εὑρέθησαν ἡνωμέναι, εἰς τοιοῦτον βαθμόν παρά μιᾷ προσωπικότητι, ἤτοι τῆς διαλεκτικῆς δυνάμεως καί τῆς θρησκευτικῆς ἐμπνεύσεως ἤ, διά νά δανεισθῶμεν τήν γλῶσσαν τοῦ Παύλου, τῆς ἐνεργείας τοῦ νοῦ καί τοῦ πνεύματος». (Sabatier παρά Findlay σελ. 699).
Ὁ Renan ἔδωκε μεγάλην σημασίαν εἰς τάς πληροφορίας τῶν παρουσιαστικῶν τῶν συγκροτούντων τήν φυσιογνωμίαν τοῦ Παύλου, τάς ὁποίας καί ὁ Findlay, ἀποδεχόμενος τήν γνώμην τοῦ Ramsay κατά τόν Gobet, θεωρεῖ ἀξίας πολλῆς προσοχῆς. «Ὁ Παῦλος ἦτο μικρός τό ἀνάστημα, φαλακρός, μετά κνημῶν βραχειῶν, πολύσαρκος, ἔχων τάς ὀφρεῖς, συνηνωμένας καί τήν ρῖνα προεξέχουσαν».
Ἡ Ἀποστολική του δράσις διήρκεσε κατά τόν Gobet περί τά 28-30 ἔτη, αἱ δέ τρεῖς ἀποστολικαί ὁδοιπορίαι λεπτομερῶς περιγράφονται εἰς τάς Πράξεις: ἡ α΄ ἐν κεφαλ. ιγ΄ 1-ιδ΄, ἡ β΄ ἐν κεφαλ. ιε΄ 36 – ιη΄ 22 καί ἡ γ΄ ἐν κεφαλ. ιη΄ 23 – κα΄ 16.
Ἀπαύγασμα τοῦ συγγραφικοῦ του ἔργου τῶν δέκα τεσσάρων ἐπιστολῶν του αἱ ποιμαντορικαί ἐπιστολαί του. Ὁ Παῦλος ἐξ ἑπόψεως εὐρύτητος καί φωτεινότητος πνεύματος, δραστηριότητος καί τεραστίου ἔργου, τό ὁποῖον ἐπραγματοποίησεν, ἀποτελεῖ θεῖον φαινόμενον εἰς τήν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος. Ἠξιώθη δέ ἐκ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἀναβάσεως «ἕως τρίτου οὐρανοῦ».
Καί οἱ δύο Ἀπόστολοι, εἶχον ἕν κοινόν σημεῖον. Τήν ἀγάπην διά τήν σωτηρίαν τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ ὁποία θά ἐπραγματοποιεῖτο μόνον, ὅταν οἱ λαοί θά ἐδιδάσκοντο τάς ἀληθείας τοῦ εὐαγγελίου καί θά ἐπίστευον εἰς αὐτάς. Ἐκεῖ ἀκριβῶς ἀρχίζει τό τεράστιο ἔργου τῆς διαδόσεως τῶν θείων μηνυμάτων ἐκ τῶν δύο ἀποστόλων πρός τά διάφορα μέρη τοῦ κόσμου. Πλεῖστα τά ἐμπόδια, μυριάδες προβλημάτων, «ἄχρι τῆς ὥρας καί πεινῶμεν καί διψῶμεν καί γυμνητεύωμεν καί κολαφιζόμεθα καί ἀστατοῦμεν καί κοπιῶμεν ἐργαζόμενοι ταῖς ἰδίαις χερσί» (Α’ Κορ. δ’, 11-13) παρατηρεῖ˙ὁ χριστιανισμός ὡς νεαρά θρησκεία εὑρίσκεται ἐν σπαργάνοις, ἀλλά ὁ Δωρεοδότης Θεός ἐπιβλέπει ἄνωθεν καί βοηθεῖ. Βοηθεῖ, διά νά γευθοῦν ὁλοι οἱ λαοί τήν αλήθειαν τῶν σωτηριωδῶν μηνυμάτων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι πασχίζουν νά τά μεταδώσουν. Ὁ κίνδυνος τῆς ζωῆς των εἶναι δι’ αὐτούς τό τελευταῖον. Βίωμα ψυχῆς, πρωταρχικός ρόλος, ἡ πραγμάτωσις τῆς θείας ἐντολῆς Ἐκείνου, διά τόν Ὁποῖο ἀπαρνήθησαν τά πάντα.
«Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά ἔθνη» (Mατθ. κ΄,19). Καί τό κατορθώνουν. Βαπτίζουν, ἱδρύουν ἐκκλησίας, χειροτονοῦν Ἐπισκόπους, Πρεσβυτέρους, Διακόνους, συνεργάτας των εἰς τό δύσκολον ἔργον τῆς διακονίας τῶν νέων ἐκκλησιῶν. Κηρύττουν τήν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, προτρέπουν, γνωματεύουν τήν νέαν καινήν ζωήν διά παραμυθιῶν καί κανόνων, ἀπαύγασμα τῶν ὁποίων εἶναι αἱ ἐπιστολαί τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, αἱ ὁποῖαι ὁριοθετοῦν τήν ἀπαρχήν μιᾶς νέας ζωῆς, συντελουμένης ἐν τῷ Χριστῷ καί διά τοῦ Χριστοῦ.
Ἡ Ἁγιωτάτη ἡμῶν Ἐκκλησία ὀνόμασε τούς κορυφαίους Ἀποστόλους αὐτῆς, «Πρωτοθρόνους, Διδασκάλους τῆς Οἰκουμένης, θεοφθόγγους κήρυκας, φωστῆρας τρισμεγίστους, Οἰκουμένης ἀγλάισμα» καί ἰδιαιτέρως τόν Παῦλον «Ἁθηναίων Διδάσκαλον», διότι ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐκ τῆς Πνύκας ὡμίλησεν εἰς τούς Ἀθηναίους «περί τοῦ Ἀγνώστου Θεοῦ» διερμηνεύων τό ἔκπαγλον φῶς τῆς θείας ἀποκαλύψεως τοῦ πνευματικοῦ κόσμου «ὅπου τά πάντα καί ἐν πᾶσι Χριστός» (Κολ. γ΄,11) καί ἔθεσεν τόν λίθον τῆς πρώτης Ἐπισκοπικῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἀθηνῶν, βοηθείᾳ καί τοῦ νεοφωτίστου Ἐπισκόπου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου.
Ἡ ἱστορία τῆς Θείας Ἀποκαλύψεως δέν ὑφαίνεται ἄνευ τῶν ἐκλεκτῶν ὑπό τοῦ Θεοῦ καί ἡ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τήν ὀργανικήν συνέχεια καί προέκτασίν της διά ἐκλεκτῶν πάλιν ὁ Θεός ὁμιλεῖ ἀποκαλύπτων τάς βουλάς Του. Δι’ αὐτήν κατευθύνει τήν ἱστορίαν πρός τά ἔσχατα δηλαδή τήν πλήρη φανέρωσιν τῆς Βασιλείας Του. Οἱ Ἀπόστολοι εἶναι οἱ «κλητοί Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Ρωμ. 1,6). Διά τῆς πνοῆς τοῦ Παρακλήτου ὅπου ἐπλήσθησαν «Πνεύματος Ἁγίου» ἐκραταιώθησαν, ἐνίκησαν, κατεστάθησαν «μωροί» διά Χριστόν νεκρώθη τό θέλημά των, ἐνοικεῖ ὁ Χριστός ἐν μέσῳ αὐτῶν, καθίσταται ὁ Χριστός ἡ ἐλευθερία των. Τοιαύτη ἡ ζωή των, τοιοῦτος ὁ τρόπος τῆς διακονίας των. Ἄς προσέλθωμεν καί ἡμεῖς συνεορτασταί τῆς μνήμης των καί μιμηταί τῆς Δαμασκείου πορείας ἐν οὐρανοῖς.